سوگند صیادی و بازتاب رسانه‌ای خشونت علیه زنان
اختصاصی جهان‌بانویادداشت تحلیلی

شما دلسوز سوگند صیادی نیستید؛ دنبال ماهی گرفتن از آب گل‌آلودید

نام سوگند صیادی این روزها در شبکه‌های اجتماعی بارها تکرار شده است. از اینستاگرام تا ایکس، از کاربران ایرانی تا فعالان خارج از کشور و رسانه‌های فارسی‌زبان مخالف جمهوری اسلامی، هرکدام به شکلی درباره قتل او نوشته‌اند. هشتگ‌ها به راه افتاده‌اند، تصاویر و روایت‌ها دست‌به‌دست شده‌اند و بار دیگر عبارت «زن‌کشی در ایران» به یکی از موضوعات پرتکرار فضای رسانه‌ای تبدیل شده است.

۷ دقیقه مطالعه ۱۲ بازدید
۰

قطعا مرگ سوگند صیادی، دختر ۱۶ ساله کرمانشاهی، واقعیتی تلخ و جان‌کاه است که هیچ روایت سیاسی یا رسانه‌ای نباید آن را به حاشیه براند. انسانی که می‌توانست به زندگی‌اش ادامه دهد، دیگر زنده نیست و خانواده‌اش حق دارند خواهان روشن شدن حقیقت و اجرای عدالت باشند.

اما آنچه در روزهای اخیر رخ داده، نه دادخواهی برای یک انسان، بلکه بهره‌برداری سیاسی و رسانه‌ای آشکار از خون یک دختر نوجوان است. رسانه‌های معاند و فعالان فمینیستی خارج‌نشین، از این حادثه یک سلاح تبلیغاتی ساخته‌اند و در این میان، حتی بخش جهانی زنان بی‌بی‌سی نیز با انتشار گزارش‌هایی، به جای پرداختن صرف به ابعاد قضایی و انسانی پرونده، آن را در چارچوب روایت همیشگی خود علیه ایران قرار داده است. 

این رسانه‌ها سوگند را نه به عنوان یک قربانی که حق عدالت دارد، بلکه به عنوان مهماتی برای جنگ رسانه‌ای می‌بینند. هر خبر، هر جزئیات، هر تصویر، فوراً به هشتگ و شعار و اتهام کلی علیه «وضعیت زنان در ایران» تبدیل می‌شود. گویی مرگ یک دختر در کرمانشاه، مدرکی است برای محکومیت میلیون‌ها زن ایرانی که در امنیت زندگی می‌کنند.

همان طور که می‌دانیم پس از وقایع سال ۱۴۰۱ و قائله «زن، زندگی، آزادی»، مسئله زنان به یکی از محورهای اصلی منازعه سیاسی و رسانه‌ای در عرصه بین الملل درباره ایران تبدیل شد. از آن زمان، بسیاری از تحولات داخلی ایران، حتی وقتی مستقیماً به مسئله زنان مربوط نبودند، در بستری از روایت‌های مربوط به وضعیت زنان بازخوانی شدند و بستر سوءاستفاده برای دشمنان ایران را فراهم کردند.

در چنین فضایی، هر حادثه‌ای که در آن زنی قربانی خشونت می‌شود، ظرفیت آن را پیدا می‌کند که از محدوده یک پرونده فردی فراتر برود و به شاهدی برای تأیید یک روایت از پیش شکل‌گرفته درباره ایران تبدیل شود. این اتفاق به‌ویژه در فضای شبکه‌های اجتماعی، که در آن سرعت انتشار خبر اغلب از فرصت بررسی و تحلیل آن پیشی می‌گیرد، بیشتر دیده می‌شود. 

در روزهای اخیر نیز برخی از واکنش‌ها به قتل سوگند صیادی از همین الگو پیروی کرده‌اند. پیام‌هایی با مضمون «زن‌کشی در ایران بس است» و «زنان را نکشید» منتشر شده و در کنار آن‌ها، تصویری کلی از ایران به‌عنوان کشوری ناامن برای زنان ارائه شده است.

مطالبه توقف خشونت علیه زنان، مطالبه‌ای انسانی و قابل دفاع است. خانواده قربانی حق دارد خواهان روشن شدن حقیقت و اجرای عدالت باشد و افکار عمومی نیز حق دارد از مسئولان درباره پیشگیری از چنین حوادثی پاسخ بخواهد. 

اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که این مطالبه، به داوری درباره تمام جامعه ایران گسترش پیدا می‌کند؛ گویی با وقوع هر قتل، می‌توان درباره امنیت میلیون‌ها زن در یک کشور حکمی قطعی صادر کرد.

اما این‌بار باید صریح‌تر گفت: مسئله فقط «تعمیم» نیست. مسئله سوءاستفاده سیاسی آشکار از زنان است.

دشمنان ایران از رسانه‌های فارسی‌زبان مخالف تا فعالان خارج‌نشین و شبکه‌های اجتماعی وابسته از مرگ سوگند صیادی نه برای عدالت، بلکه برای پیشبرد اهداف سیاسی خود استفاده می‌کنند. آن‌ها زن ایرانی را نه به‌عنوان یک انسان با حق زندگی، بلکه به‌عنوان ابزاری برای جنگ رسانه‌ای علیه ایران می‌بینند.

هر قتل، برای آن‌ها یک فرصت است؛ فرصتی که باید سریعاً به هشتگ، به تصویر، به شعار و به اتهام کلی تبدیل شود. سوگند صیادی پیش از آنکه یک انسان باشد، برای این جریان یک ابزار سیاسی است. رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی فارسی و ایران اینترنشنال و رادیو فردا، سوگند صیادی را به یک ابزار سیاسی تبدیل کرده‌اند. آن‌ها نه به دنبال روشن شدن حقیقت پرونده هستند و نه به خانواده این دختر فکر می‌کنند. آن‌ها صرفا به دنبال تولید محتوا برای جنگ رسانه‌ای علیه ایران هستند.

و اما چندکلمه درباره فمینیست‌های ایرانی که فریاد دادخواهی را به کشورهای غربی برده‌اند: جالب است! همان‌ها که فریاد می‌زنند «زنان در ایران کشته می‌شوند» و «ایران جای امنی برای زنان نیست»، چشم‌شان را به روی آمار وحشتناک زن‌کشی در همان کشورهایی بسته‌اند که به‌اصطلاح «نماد امنیت و توسعه» هستند.

گویی خشونت علیه زنان فقط در ایران وجود دارد و غرب بهشت امن زنان است! اما بیایید واقعیت را ببینیم: در ایالات متحده آمریکا، بر اساس داده‌های رسمی، در سال ۲۰۲۳ نرخ قتل زنان ۲٫۶ نفر به ازای هر صد هزار زن بوده است. 

داده‌های پایگاه شاخص‌های سازمان کشورهای آمریکایی نشان می‌دهد در همین سال ۱۵۵۱ زن به دست شریک عاطفی خود به قتل رسیده‌اند؛ یعنی به‌طور میانگین بیش از چهار زن در هر روز. چهار زن در هر روز؛ چهار زندگی که در کشوری با یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان و نظام قضایی گسترده، در خشونت مرگبار پایان می‌یابند. 

در کانادا، بر اساس گزارش اداره آمار این کشور، در سال ۲۰۲۵ نود و یک زن به دست همسر یا شریک عاطفی فعلی یا سابق خود کشته شده‌اند. زنان ۸۱ درصد قربانیان قتل به دست شرکای عاطفی را در آن سال تشکیل داده‌اند. کشوری که در بسیاری از رتبه‌بندی‌های بین‌المللی با شاخص‌های بالای توسعه اجتماعی شناخته می‌شود، همچنان با مسئله‌ای روبه‌روست که برای ده‌ها زن در هر سال به قیمت جانشان تمام می‌شود.

در اتحادیه اروپا نیز وضعیت چندان متفاوت نیست. بر اساس داده‌های یورواستات، در سال ۲۰۲۳ به ازای هر یک میلیون زن، ۴٫۱ زن به دست اعضای خانواده یا شرکای عاطفی خود به قتل رسیده‌اند. این نرخ تقریباً دو برابر نرخ مردانی است که در شرایط مشابه جان خود را از دست داده‌اند. 

گزارش سازمان ملل متحد و نهاد زنان سازمان ملل نیز برآورد کرده است که در سال ۲۰۲۴ نزدیک به پنجاه هزار زن و دختر در سراسر جهان به دست همسر، شریک عاطفی یا دیگر اعضای خانواده خود کشته شده‌اند؛ به‌طور متوسط ۱۳۷ نفر در هر روز. از این تعداد، حدود هفت‌هزار و هفتصد نفر در منطقه آمریکا و حدود دوهزار و صد نفر در اروپا جان باخته‌اند.

پس این فمینیست‌های ایرانی که فریاد می‌زنند «بیایید ایران را نجات دهید، زنان را در ایران می‌کشند» کجای این آمارها هستند؟ چرا وقتی زنی در آمریکا به دست شوهرش کشته می‌شود، اسمش «خشونت خانگی» است و یک «پرونده جنایی»؛ اما وقتی زنی در ایران کشته می‌شود، اسمش «زن‌کشی» است و یک «بحران ملی»؟ چرا استانداردها دوگانه است؟ چرا همان فمینیست‌هایی که برای سوگند صیادی هشتگ می‌سازند، برای ۱۵۵۱ زن آمریکایی و ۹۱ زن کانادایی و هزاران زن اروپایی حتی یک پست اینستاگرامی هم نمی‌گذارند؟

پاسخ روشن است: آن‌ها به دنبال عدالت برای زنان نیستند. آن‌ها به دنبال استفاده از زنان برای اهداف سیاسی خود هستند. زن ایرانی برای آن‌ها یک «قربانی نمایشی» است؛ قربانی‌ که فقط وقتی ارزش دارد که علیه ایران به کار بیاید. 

اگر همان زن در آمریکا کشته شود، برای آن‌ها یک «آمار» است؛ اگر در ایران کشته شود، یک «سلاح رسانه‌ای» است. این ریاکاری، خودش بزرگ‌ترین توهین به زنان است. این جماعت که چشم‌شان را به روی زن‌کشی در غرب می‌بندند و هم‌زمان ایران را «ناامن‌ترین جای دنیا برای زنان» معرفی می‌کنند، نه مدافع زنان‌اند، نه دادخواه؛ آن‌ها سربازان یک جنگ رسانه‌ای هستند که زنان را فقط به‌عنوان مهمات می‌شناسند.

واقعیت این است که تصویری که رسانه‌های معاند از ناامنی فراگیر زنان در ایران می‌سازند، با تجربه زیسته میلیون‌ها زن ایرانی همخوانی ندارد. زنان این سرزمین هر روز در شهرها و روستاها زندگی می‌کنند، تحصیل می‌کنند، کار می‌کنند و در عرصه‌های علمی، فرهنگی، ورزشی و اجتماعی حضور دارند؛ حضوری که خودش گواهی بر وجود بسترهای امن برای فعالیت زنان است.

بدیهی است که هیچ جامعه‌ای را نمی‌توان بی‌عیب و نقص دانست و وقوع یک پرونده جنایی، هرچند تلخ و محکوم، نشانه‌ای برای داوری درباره امنیت همه زنان یک کشور نیست؛ اما نکته اینجاست که برخی رسانه‌های معاند، به جای پرداختن به ابعاد فردی و قضایی یک حادثه، آن را به ابزاری برای ساختن روایتی کلی تبدیل می‌کنند که در آن زن ایرانی موجودی بی‌دفاع و گرفتار در ناامنی دائمی تصویر می‌شود.

این روایت سیاه و دروغین، نه با آمار و شواهد زندگی روزمره زنان ایران سازگار است و نه به عدالت و امنیت واقعی آن‌ها کمک می‌کند؛ بلکه بیشتر در خدمت اغراض سیاسی و جنگ رسانه‌ای علیه این سرزمین قرار دارد. 

زن ایرانی قربانی بی‌اراده‌ای نیست که رسانه‌های خارجی برایش تصمیم بگیرند، بلکه صاحب اراده و صدایی است که در چارچوب جامعه و قانون، مسیر خود را می‌سازد؛ و این تصویر واقعی‌تر، هم به نفع اوست و هم به نفع آینده‌ای که باید در آن، امنیت و عدالت برای همه زنان تقویت شود.

فائزه آقامحمدی


این مقاله در پروندهٔپرونده ویژه، امنیت زنان

این مطلب برایت مفید بود؟

دیدگاه‌های شما

۰ دیدگاه

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است. شما آغازگر گفت‌وگو باشید.

مطالب مرتبط

همهٔ مطالب این دسته