آزار جنسی؛ معضل پنهان صنعت سینما

با گذشت نزدیک به یک دهه از جنبش «#MeToo»، خشونت جنسی و نابرابری علیه زنان همچنان از مشکلات ساختاری صنعت سینما و تولیدات تصویری در کشورهای مختلف است.

در آخرین روز نشست مجازی «اجلاس جهانی برابری جنسیتی در سینما»، فعالان و متخصصانی از آلمان، اسپانیا و کلمبیا درباره ابعاد خشونت جنسی، آزار و سوءاستفاده از قدرت در محیط‌های کاری صنعت فیلم‌سازی گفت‌وگو کردند. آمارهای ارائه‌شده در این نشست نشان داد که این مشکلات محدود به یک کشور یا محیط خاص نیستند.

بر اساس داده‌های مطرح‌شده، ۶۰.۳ درصد زنان شاغل در صنعت سمعی و بصری اسپانیا تجربه خشونت جنسی داشته‌اند. همچنین، در یک نظرسنجی سال ۲۰۱۹ در کلمبیا، هر ۱۴۷ زن شرکت‌کننده اعلام کردند که در محیط کار با نوعی از خشونت جنسی مواجه شده‌اند.

آزار کلامی، تعرض فیزیکی و سوءاستفاده دیجیتال از جمله مواردی هستند که در پشت صحنه فیلم‌ها، جشنواره‌ها، مراکز دانشگاهی و دیگر بخش‌های این صنعت گزارش شده‌اند.

آلمودنا کاراسدو، هماهنگ‌کننده گزارش پژوهشی درباره تأثیر آزار و خشونت جنسی بر زنان در صنعت فیلم و رسانه‌های تصویری، اعلام کرد که ۹۲ درصد زنانی که تجربه خشونت و آزار داشته‌اند، این موارد را گزارش نکرده‌اند؛ مسئله‌ای که به نبود اعتماد کافی به سازوکارهای موجود بازمی‌گردد.

او تأکید کرد که خشونت جنسی در صنعت سینما به‌تدریج عادی‌سازی شده و زنان برای ورود به محیط کار ناچارند خود را در برابر رفتارهای آزارگرانه آماده کنند. در بسیاری از موارد، زنانی که سکوت را می‌شکنند، به‌جای عاملان آزار، فرصت‌های شغلی، اعتبار حرفه‌ای و جایگاه خود را از دست می‌دهند.

در این نشست، تجربه‌های سه کشور برای مقابله با این وضعیت بررسی شد. اسپانیا از رصدخانه برابری و پروتکل وزارت فرهنگ برای مقابله با خشونت جنسی در بخش فرهنگی استفاده می‌کند. در کلمبیا نیز پروژه روزنامه‌نگاری «من حرفت را باور می‌کنم، همکار» از ابتدای دهه ۲۰۰۰ تاکنون ۲۶۰ مورد آزار را مستند کرده است.

در آلمان، مرکز مستقل «Themis» به‌عنوان نهادی برای حمایت محرمانه از فعالان سینما، تئاتر و موسیقی فعالیت می‌کند. این مرکز خدمات حقوقی و روان‌شناختی رایگان ارائه می‌دهد، امکان طرح محرمانه شکایت را فراهم کرده و می‌تواند شکایت‌های رسمی را مستقیماً به کارفرمایان ارجاع دهد.

باربارا روم، از بنیان‌گذاران این مرکز، همچنین به نقش شاهدان در افشای آزارها اشاره کرد و گفت بخش قابل توجهی از افرادی که با این مرکز تماس می‌گیرند، خود قربانی نیستند؛ بلکه شاهد وقوع آزار بوده‌اند و نمی‌دانند در چنین شرایطی چه اقدامی باید انجام دهند.

این نشست با تأکید بر ضرورت تغییرات ساختاری در صنعت سینما به پایان رسید؛ تغییراتی که صرفاً به شجاعت فردی زنان برای افشای آزارها محدود نمی‌شود و باید سازوکارهای حمایتی، امنیت شغلی و امکان پیگیری شکایت‌ها را نیز در بر بگیرد.

Cineuropa، گزارش ماریسلا روزتی، ۲۸ مه ۲۰۲۶