اتفاقی عجیب در مغز مادران باردار

تا به حال فکر کرده‌اید که بارداری فقط شکم بزرگ و تغییرات هورمونی است؟ علم عصب‌شناسی می‌گوید داستان بسیار عمیق‌تر از این‌هاست.

به گزارش یو اس آ تودی، تحقیقات جدید نشان می‌دهد که مغز یک زن در دوران بارداری، یک بازسازی شگفت‌انگیز و دقیق را تجربه می‌کند که این تغییرات در واقع از پیش از تولد نوزاد شروع می‌شود. سوزانا کارمونا، عصب‌شناس و پژوهشگر آمریکایی، در این باره جزئیات جالبی را فاش می‌کند.

او می‌گوید در طول بارداری، بخشی از مغز مادر به نام «قشر مغزی» (کورتکس) دچار کاهش حجم یا به عبارتی «انقباض» می‌شود. شاید در نگاه اول این موضوع نگران‌کننده به نظر برسد، اما جالب است بدانید این فرآیند دقیقاً مانند اتفاقی است که در دوران بلوغ در مغز نوجوانان می‌افتد.

اما چرا این اتفاق می‌افتد و چه جزئیاتی پشت آن است؟ دانشمندان توضیح می‌دهند که این کوچک‌شدن، اصلاً به معنای ضعیف‌شدن مغز یا از دست دادن حافظه نیست. در واقع، مغز در حال هرم‌سازی و تخصصی‌تر شدن است. در دوران بارداری، مغز مادر سلول‌های عصبی و ارتباطات اضافی و غیرضروری را حذف می‌کند تا شبکه‌های عصبی کارآمدتر و سریع‌تری بسازد.

این تغییرات ساختاری دقیقاً در مناطقی از مغز رخ می‌دهد که مسئولیت «نظریه ذهن» (توانایی درک احساسات و نیازهای دیگران) و همدلی را بر عهده دارند. به زبان ساده‌تر، مغز مادر با این تغییرات فیزیکی، خود را برای یک ماموریت بسیار مهم آماده می‌کند: درک بی‌کلام نیازهای یک نوزاد. این تغییرات باعث می‌شود که مادر بتواند با دقت بالاتری گریه‌های مختلف فرزندش را تشخیص دهد، خطرات را سریع‌تر شناسایی کند و پیوند عاطفی عمیق‌تری با نوزادش برقرار کند.

کارمونا و تیمش در حال بررسی دقیق این موضوع هستند که آیا این کاهش حجم قشر مغزی با تغییرات رفتاری و روانی خاصی در دوران بارداری مرتبط است یا خیر. به عبارت دیگر، آن‌ها می‌خواهند بدانند چگونه این تغییرات فیزیکی در مغز به تغییرات رفتاری در مادر تبدیل می‌شود.

نکته جذاب ماجرا اینجاست که این تغییرات پس از زایمان نیز ادامه دارد. مغز مادر در ماه‌های اول پس از تولد نوزاد نیز به بازسازی خود ادامه می‌دهد تا با چالش‌های جدید مادر بودن سازگار شود. 

این یافته‌ها نشان می‌دهد که طبیعت چه مکانیسم هوشمندانه و زیبایی برای آماده‌سازی مادران در نظر گرفته است؛ تغییراتی که شاید در ظاهر باعث کوچک شدن بخشی از مغز شود، اما در واقعیت مسیر را برای یک پیوند عمیق‌تر، همدلی بیشتر و سازگاری بی‌نظیر با فرزند هموار می‌کند. گویی مغز، خود را برای بزرگ‌ترین عشق زندگی آماده می‌کند.

فائزه آقامحمدی