زنان فلسطینی همیشه راوی جنگ نیستند

رسانه خبری Pal times news عنوان کرد که: دعاءالمحتسب و ندى‌فنون، دو پژوهشگر فلسطینی، در کنفرانس بین‌المللی سواد دیجیتال و مطالعات رسانه در فلورانس ایتالیا موفق شدند جایزه بهترین ارائه پژوهش را از آن خود کنند. اما ماجرا فقط به کسب یک جایزه علمی ختم نمی‌شود. آنچه حضور این دو زن را معنادارتر می‌کند، تصویری است که از پیوند میان هویت فلسطینی، دانش مدرن و حضور اجتماعی زنان به نمایش گذاشتند.

سال‌هاست که تصویر فلسطین در رسانه‌های جهانی با جنگ، اشغال، آوارگی و بحران گره خورده است. این تصاویر بخشی از واقعیت تلخ زندگی مردم این سرزمین را بازتاب می‌دهند، اما تمام واقعیت فلسطین نیستند. پشت این تصاویر، جامعه‌ای قرار دارد که همچنان دانشجو تربیت می‌کند، پژوهش انجام می‌دهد، در عرصه‌های علمی رقابت می‌کند و برای حضور در آینده جهان برنامه دارد.

 از این منظر، موفقیت دعاءالمحتسب و ندى‌فنون را نباید صرفاً در چارچوب افتخارآفرینی دو فرد دید. این اتفاق یادآور ظرفیتی است که گاهی در میان اخبار جنگ و بحران کمتر دیده می‌شود: ظرفیت علمی و فرهنگی جامعه فلسطین. در دنیای امروز، میدان رقابت ملت‌ها فقط به مرزهای جغرافیایی و قدرت نظامی محدود نیست.

دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و مراکز تولید دانش نیز به عرصه‌هایی برای شکل‌گیری قدرت و نفوذ فرهنگی تبدیل شده‌اند.
ملتی که بتواند در این فضاها حضور مؤثر داشته باشد، صرفاً مصرف‌کننده روایت‌های دیگران نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند در تولید دانش و تعریف تصویر خود از جهان نیز سهم داشته باشد. 

وقتی لباس سنتی در کنار دستاورد علمی قرار می‌گیرد شاید یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این اتفاق، ترکیب پوشش سنتی فلسطینی با نمادهای دانشگاهی باشد. این تصویر، دو جهان را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد: میراثی که از گذشته به‌جا مانده و دانشی که افق‌های آینده را می‌سازد.

این دو پژوهشگر نشان دادند که مدرن‌شدن الزاماً به معنای فاصله‌گرفتن از هویت فرهنگی نیست. می‌توان در یک کنفرانس بین‌المللی شرکت کرد، در رقابت علمی برگزیده شد و هم‌زمان نشانه‌های تعلق به سرزمین و فرهنگ خود را حفظ کرد. این موضوع درباره زنان نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. دعاء و ندى در این رویداد صرفاً به‌عنوان دو زن فلسطینی مورد توجه قرار نگرفتند؛ آن‌ها با توان علمی خود در جایگاه تولیدکنندگان دانش ظاهر شدند.

چنین حضوری تصویری متفاوت از زن فلسطینی ارائه می‌کند؛ زنی که در کنار تجربه دشوار زندگی در سرزمینی بحران‌زده، برای تحصیل، پژوهش و اثرگذاری در عرصه‌های بین‌المللی نیز تلاش می‌کند. شاید نتوان یک جایزه دانشگاهی را به‌تنهایی نشانه تغییر معادلات سیاسی یا پایان محدودیت‌های پیش روی فلسطینیان دانست؛ اما می‌توان آن را نشانه‌ای از زنده‌ماندن ظرفیت‌های فکری و فرهنگی جامعه‌ای دانست که با وجود همه دشواری‌ها، همچنان در پی ساختن آینده است.

این دو زن فلسطینی یادآوری کردند که فلسطین را نمی‌توان تنها با تصاویر جنگ و ویرانی شناخت. این سرزمین، صاحب دانشگاه، پژوهشگر، اندیشه و نسلی است که می‌خواهد در جهان دیده شود؛ آن‌هم نه فقط از دریچه رنج‌هایش، بلکه از دریچه توانایی‌هایش.

فائزه آقامحمدی