قصه پارچه‌ها، به زبان پژوهشگر نساجی

سارا هدایت از مسیری می‌گوید که با آگاهی آغاز شده، اما در تعامل با زنان بافنده، سنت‌های محلی و چالش‌های معاصر، به شکل جدیدی درآمده است.

سارا هدایت، طراح و پژوهشگر نساجی سنتی، بیش از دو دهه است که در دنیای پارچه‌های دستباف ایرانی فعالیت می‌کند. وی با تلفیق تاریخ، اسطوره، طبیعت و هنر، برند «دیو باف» را تأسیس کرده است. این نام برگرفته از اساطیر ایرانی است و به احیای یاد و خاطره دیباهای باستانی ایران می‌پردازد.

 ورود آگاهانه به دنیای طراحی پارچه

هدایت درباره آغاز فعالیت‌هایش در این حوزه می‌گوید: «ورود من به این مسیر کاملاً آگاهانه بود. از سال ۱۳۸۳ با هنرمندان و صنعتگران محلی همکاری کردم و این ارتباطات به تدریج من را به سمت طراحی پارچه‌های دستباف سوق داد. کار با زنان بافنده در نقاط مختلف کشور، به من عمق و معنا بیشتری بخشید.»

فلسفه نام «دیو باف»

سارا درباره فلسفه پشت انتخاب نام «دیو باف» توضیح می‌دهد: «این نام از کتاب نوروزنامه خیام الهام‌گرفته شده است. در آنجا اشاره شده که ساکنان فلات ایران قبل از ورود آریایی‌ها به نام «دیوان» شناخته می‌شدند و در پارچه‌بافی بسیار ماهر بودند. آنها پارچه‌ای به نام «دیو باف» می‌بافتند که بعداً به «دیبا» شهرت یافت. انتخاب این نام، ادای احترامی به پیشینه غنی پارچه‌بافی در ایران است.»

تلاشی برای احیای سنت و نوآوری

هدایت در پاسخ به این سؤال که آیا بیشتر به احیای سنت‌های قدیمی می‌پردازد یا رویکردی مدرن دارد، می‌گوید: «من سعی می‌کنم اصول طراحی و نقوش اصیل را حفظ کنم، اما آن‌ها را به شکل معاصر بازآفرینی کنم تا با نیازهای امروز سازگار شوند.»

چالش‌های زوال هنر نساجی سنتی

به گفته وی، هنر بافت پارچه و نساجی سنتی در معرض خطر فراموشی است. «بی‌توجهی و کمبود آگاهی عمومی موجب زوال این هنر شده است. تنها راه نجات، آگاهی است. مردم باید صنایع دستی مناطق مختلف را بشناسند و ارزش آن‌ها را درک کنند.»

ضرورت حمایت دولتی از صنایع دستی

هدایت به چالش‌های رقابت با تولیدات صنعتی اشاره کرده و می‌گوید: «رقابت با پارچه‌های ماشینی دشوار است. نیاز به حمایت‌های جدی از سوی دولت وجود دارد تا تولیدکنندگان محلی بتوانند در این میدان بایستند.»

چالش‌های حرفه‌ای و ناامیدی‌ها

وی درباره چالش‌های حرفه‌ای‌اش می‌گوید: «هرگز تسلیم نشده‌ام. حتی در لحظات ناامیدی، تلاش کرده‌ام ادامه دهم. این مسیر اگرچه پر از دشواری است، اما زیبایی‌های خاص خود را دارد.»

افزایش آگاهی در بازار داخلی

هدایت استقبال بازار داخلی از پارچه‌های دستباف را نسبت به گذشته بهتر ارزیابی می‌کند، اما همچنان بر ضرورت آگاهی‌سازی تأکید دارد. «مردم باید با کلیت فرهنگ و هنر ایران آشنا شوند. شناخت، کلید همه چیز است.»

رویکرد پایدار و دوستدار محیط‌زیست

سارا هدایت در طراحی‌هایش رویکردی پایدار و دوستدار محیط‌زیست دارد. او از الیاف طبیعی و رنگرزی گیاهی استفاده کرده و این شیوه را با بافندگان محلی به اشتراک می‌گذارد.

منابع الهام و روایتگری از طریق پارچه

وی منابع الهام خود را از نقوش اصیل ایرانی، طبیعت و معماری می‌داند و بر این باور است که پارچه‌های دستباف می‌توانند حامل روایت‌های فرهنگی باشند.

جایگاه هنرهای سنتی در بازار جهانی

هدایت به جایگاه هنرهای سنتی ایران در بازار جهانی اشاره کرده و می‌گوید که علی‌رغم تجربیات فردی مثبت، در سطح کلان، ایران هنوز نتوانسته است جایگاه مناسبی در این بازار پیدا کند.

سارا هدایت با تأکید بر اهمیت حفظ مواد اولیه طبیعی و نقوش فرهنگی، به کسانی که می‌خواهند وارد این حوزه شوند، توصیه می‌کند که «خوب ببینند و شناخت عمیقی از هنر و فرهنگ کسب کنند». او در پایان فلسفه کاری خود را این‌گونه بیان می‌کند: «هنرهای اصیل ایرانی باید با دانش و شناخت معاصر شوند تا ماندگاری آنها تضمین شود.»

۵۵ آنلاین