چادر لباس زندانی و متهم نیست!

نکته اصلی در این تصویر اینجاست که چرا نمادهای مذهبی چون‌ چادری بودن، به غلط ابزار مدیریت روایت می‌شوند!؟

در تحلیل محتوای رسانه‌ای و بازنمایی وقایع اجتماعی، شاهد پدیده‌ای هستیم که از حد «روایتگری» فراتر رفته و به «دست‌کاری نمادها» رسیده است. زمانی که یک فرد با سبک زندگی متفاوت(مثلاً بدون حجاب) مرتکب خطایی می‌شود، اما در بازنمایی‌های بعدی (مانند دوران حبس یا بازگشت به جامعه)، با پوششی کاملاً متفاوت و متضاد با سبک زندگی پیشینِ خود (مانند چادر) نمایش داده می‌شود، با یک «انحراف روایی» مواجه هستیم.

این رویکرد، دو پیامد مخرب دارد:

نخست، این اقدام نوعی «تلاش برای اصلاح تصویر با ابزار پوشش» است. در این حالت، رسانه یا سناریونویس به جای تمرکز بر تحلیل ریشه‌ای رفتار فرد، سعی می‌کند با استفاده از یک نماد مذهبی، تصویری از «توبه» یا «تغییر ماهیت» ارائه دهد که لزوماً با واقعیت زندگیِ آن شخص همخوانی ندارد. این امر، در واقع جایگزین کردن «اخلاق رفتاری» با «نمادگرایی ظاهری» است.

دوم، این مسئله منجر به «توهین غیرمستقیم به حریم اعتقادی» می‌شود. وقتی نمادهای مذهبی(مانند چادر) برای تقابل با یک شخصیت منفی یا برای نمایش یک تحول ساختگی به کار می‌روند، این پوشش از معنای اعتقادی خود تهی شده و به ابزاری برای مدیریت افکار عمومی تبدیل می‌گردد. این کار، نه تنها حقیقت را مخدوش می‌کند، بلکه باعث می‌شود پوشش‌های مذهبی در ذهن مخاطب، با کلیشه‌های دراماتیک تصور گردد!

علی حامدی