گزارش خبری؛

موانع اجرایی بر سر راه زنان و خانواده؛ خواسته‌های فوری از بودجه ۱۴۰۶ تا یکپارچه‌سازی حمایت‌ها

سالن جلسات فراکسیون زنان و خانواده روز گذشته میزبان نشستی بود که می‌رفت به یک کارزار فشرده برای «عافیت‌طلبی از قوانین بی‌اثر» تبدیل شود. در این میزگرد که با حضور زهرا بهروزآذر، معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده، جمعی از نمایندگان مجلس، کارشناسان ستاد ملی جمعیت و مدیران وزارت کشور برگزار شد، آنچه بیش از هر عدد و آمارنامه‌ای خودنمایی می‌کرد، «شکاف عمیق هماهنگی» میان نهادهای متولی بود؛ شکافی که به اعتراف حاضران، نه‌تنها اجرای قوانین را مختل کرده، بلکه اعتماد عمومی به کارآمدی نظام حکمرانی در این حوزه را نشانه رفته است.
فراکسیون زنان و خانواده

گزارش اختصاصی از نشست اضطراری فراکسیون زنان؛ وقتی «هماهنگی» گمشده‌ترین واژهٔ سیاست‌گذاری است

از شعار تا میدان؛ بازخوانی نقش راهبردی زنان

برخلاف نگاه سنتی که زنان را تنها در قامت «مخاطبِ سیاست» می‌بیند، این نشست با رویکردی متفاوت آغاز شد. حاضران با اشاره به تجربه‌ی زیستهٔ زنان در تحولات اجتماعی و شرایط جنگی کشور، بر این باور تأکید کردند که امروز زمان آن رسیده که نقش زنان از «حاشیهٔ حمایت‌شده» به «متن هدایت‌گر» منتقل شود.

در این میان، تأکید ویژه‌ای بر لزوم ثبت علمی و روایت‌پردازی دقیق از حضور زنان در حوادث اخیر شد؛ چراکه این تجربه‌ها، گنجینه‌ای تمام‌نشدنی برای تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام ملی به شمار می‌روند.

دستگاه‌های متعدد، مسئولیت‌های مبهم؛ معمای همیشگی

نکته‌ای که در این جلسه چونان خاری در چشم سیاست‌گذاران فرو رفت، ناهماهنگی دستگاه‌های متولی بود. به گفته یکی از کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس، «ما با انبوهی از متولیان مواجه هستیم که هیچ‌کدام پاسخگوی خروجی نیستند.»

در واکنش به این معضل، پیشنهاد شد تا پیش از هر گونه تغییر در قوانین بالادستی، ابتدا موانع اجرایی احکام موجود احصا شده و بر اساس آن، یک «نظام تقسیم‌کار شفاف» طراحی گردد. حتی موضوع تهیه‌ی گزارش‌های عملکردی به تفکیک استان‌ها مطرح شد تا بتوان ریزِ هزینه‌کرد اعتبارات و میزان تحقق اهداف را به‌دقت پایش کرد.

زنانِ بی‌پناه؛ دغدغه‌ای که دوباره داغ شد

در بخش دیگری از این نشست، پروندهٔ زنان سرپرست و بدسرپرست خانوار روی میز آمد؛ پرونده‌ای که هر بار گشوده می‌شود، جز تکرار وعده‌های بی‌نتیجه، چیز دیگری در آن نیست.

حاضران با انتقاد از موازی‌کاری دستگاه‌ها در حمایت از این گروه، بر ایجاد نظامی یکپارچه برای توانمندسازی اقتصادی آنان پای فشردند و بر جداسازی فرآیندهای حمایتی مانند یارانه و کالابرگ برای این قشر، به‌عنوان یک خواستهٔ فوری تأکید کردند.

مادری، اشتغال و بودجه‌ای که کفاف نمی‌دهد

موضوع اشتغال زنان نیز این بار با نگاهی ظریف‌تر و عمیق‌تر بررسی شد؛ دیگر سخن از صرفِ «اشتغال‌زایی» نبود، بلکه از تعادل میان امنیت شغلی، نقش مادری و مراقبت از کودک گفتند. حاضران کاهش هزینه‌های درمان ناباروری و اجرای درست مشوق‌های جمعیتی را مسئله اصلی این معادله دانستند.

با این حال، تلخ‌ترین بخش جلسه به بررسی وضعیت بودجه اختصاص یافت؛ جایی که نمایندگان با انتقاد از توزیع منابع میان دستگاه‌های متعدد بدون خروجی مشخص، خواستار تجمیع حمایت‌ها و تأمین منابع پایدار برای حوزه زنان در بودجهٔ ۱۴۰۶ شدند و بر تقویت جایگاه تشکیلاتی این حوزه پای فشردند.

زنگ خطر جمعیت؛ نیاز به یک روایت واحد

با اعلام هشدارآمیز ورود کشور به مرحلهٔ رشد منفی جمعیت، اعضای جلسه بر ضرورت کنار گذاشتن رویه‌های جزیره‌ای تأکید کردند و خواستار ارائهٔ گزارشی شفاف از وضعیت اجرای قانون جوانی جمعیت و موانع پیش‌روی آن شدند. به‌ویژه اصلاح برنامه هفتم در این حوزه، به‌عنوان یک ضرورت غیرقابل‌اجتناب مطرح گردید.

مدیران زن؛ فرصتی که باید مغتنم شمرد

در واپسین ساعات نشست، موضوع غیبت زنان در سطوح مدیریتی و تصمیم‌گیری با حساسیتی دوچندان پیگیری شد. بر خلاف نگاه‌های مرسوم که مشارکت زنان را یک «امتیاز» تلقی می‌کنند، در این جلسه از آن به‌عنوان یک «فرصت راهبردی» برای ارتقای کارآمدی نظام یاد شد. حاضران بر اصلاح برخی شاخص‌های برنامه هفتم، بازنمایی شایستهٔ تصویر زن ایرانی در عرصهٔ بین‌الملل و ایجاد درآمد پایدار برای زنان، به‌عنوان مبنایی برای تحقق عدالت جنسیتی تأکید کردند.

جمع‌بندی؛ از وفاق تا اقدام

نشست با این جمع‌بندی به پایان رسید که هماهنگی میان شورای فرهنگی اجتماعی زنان، ستاد ملی جمعیت و معاونت ریاست‌جمهوری، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک الزام است. مقرر شد با برگزاری جلسات مستمر، ضمن احصای چالش‌های مشترک، پیشنهادات اصلاحی برای برنامه هفتم و چارچوب برنامه هشتم توسعه، با همکاری نزدیک مجلس، دولت و دستگاه‌های اجرایی، از این پس به‌جای «پرداختن صرف به قوانین»، به «رفع موانع اجرایی» بپردازند.

گزارش: زهرا ملکوتی‌پور