ممنوعیت شلوار برای زنان؟؛ روایتی از ابژگی جنسی در رسانه غربی

این محدودیت، تنها یک دستورالعمل ساده ساده نیست؛ بلکه نشات گرفته از منطقی است که در آن، پوشش زن نه بر اساس راحتی، انتخاب یا کرامت او، بلکه بر اساس معیارهای بصری و جنسی‌شده تعریف می‌شود. در چنین چارچوبی، زن پیش از آنکه یک انسان انسان حرفه‌ای باشد، یک تصویر است؛ تصویری که باید مطابق میل مخاطب و منطق رسانه‌ای سرمایه‌داری تنظیم شود!

در برشی از کتاب «زنان زندانی» که به جنبش شلوارهای بلومری میپردازد هم به این موضوع اشاره دارد: «در تاریخ پوشش غرب، شلوار با مردانگی و پوشش مردانه گره خورده است. زنان برای شلوار پوشیدن، چالش‌های جدی مواجه بودند، حتی پوشیدن شلوار برای زنان جرم تلقی می‌شد. شبه‌جنبش بلومر برای پوشیدن شلواری به همین نام بود که زنان توانستند با ترویج مد، شلوار را تا حدی وارد پوشش زنانه کنند. مد زنان در غرب چه دامن بود و چه شلوار، ابژگی را برای زنان غربی رقم می‌زد.»

در دوره‌ای از تاریخ غرب، شلوار پوشیدن برای زنان جرم تلقی می‌شد و این جنبش تلاش کرد شلوار را وارد پوشش زنانه کند. اما همین ابژگی، شلوار هم وقتی وارد مد زنانه شد، به شکل تازه‌ای جنسی سازی کرد. با استفاده از مد، شلوارهای تنگ، چسبان و بدن‌نما را عرضه کرد و همان مسیر ابژه‌سازی را ادامه داد. مسئله این نبود که زن چه می‌پوشد، بلکه این بود که پوشش او چگونه بدنش را برای نگاه دیگری آماده می‌کند.

در فرهنگ غربی، پوشش زن غالباً از دو حالت بیرون نمی‌آید: یا او را به‌عنوان جسم جنسی به نمایش می‌گذارد، یا او را در چارچوبی مردانه تعریف می‌کند تا برای حضور در فضای عمومی «قابل قبول» شود. در هر دو حالت، زن موضوع نگاه است، نه صاحب نگاه. حتی وقتی شلوار می‌پوشد، باید بدنش را به شکلی ارائه دهد که با معیارهای بازار، رسانه و نگاه مردانه هماهنگ باشد. این همان ابژگی است: زن به‌عنوان ابژه دیده می‌شود، نه به‌عنوان سوژه‌ای که خودش تعیین می‌کند چه بپوشد و چرا.

زهرا ملکوتی‌پور