مرکز پژوهش‌های مجلس: اجرای آیین‌نامه زنان سرپرست خانوار با ۴ مانع جدی مواجه است

به گزارش پایگاه خبری جهان‌بانو، دفتر مطالعات فرهنگی و آموزش مرکز پژوهش‌های مجلس در ارزیابی خود از آیین‌نامه مصوب ۲۹ بهمن ۱۴۰۲ هیئت وزیران، تأکید کرده که شکاف معناداری بین اهداف قانون‌گذار و عملکرد دستگاه‌های اجرایی وجود دارد.

بر اساس این گزارش، اولین و بنیادین‌ترین چالش، فقدان وحدت رویه مفهومی است؛ به‌طوری که میان نظام آماری کشور و نهادهای اجرایی در تعریف «زن سرپرست خانوار» هماهنگی وجود ندارد. این مسئله، استقرار «نظام شاخص‌های جامع ارزیابی» مندرج در برنامه هفتم پیشرفت را غیرممکن کرده است.

چالش دوم، تأخیر در استقرار سامانه‌های هوشمند است. بر اساس آیین‌نامه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف به راهاندازی «پنجره واحد خدمات حمایتی ایرانیان» و تشکیل «پرونده الکترونیک رفاهی» شده، اما یک سال پس از تصویب، این زیرساخت دیجیتال به موقع مستقر نشده و خدمات همچنان به صورت سنتی ارائه می‌شود.

سومین مانع، اتکا به روش «خوداظهاری» متقاضیان به جای داده‌های ثبتی مرجع (مانند سازمان ثبت احوال) است. فرسودگی زیرساختهای فنی و عدم تعامل‌پذیری سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی، به تشکیل جزایر اطلاعاتی و افزایش چشمگیر ضریب خطا در راستی‌آزمایی استحقاق افراد انجامیده است.

چهارمین چالش، خلأ اطلاعاتی در حوزه درآمد و دارایی‌ها به‌ویژه املاک و مستغلات عنوان شده که ارزیابی دقیق استطاعت مالی زنان سرپرست خانوار را غیرممکن ساخته و عدالت در توزیع حمایتها را زیر سؤال برده است. همچنین مقاومت برخی نهادهای حمایتی در برابر یکپارچگی اطلاعات، از دیگر موانع اجرایی این آیین‌نامه است.

مرکز پژوهشها برای عملیاتی‌سازی این آیین‌نامه، هفت پیشنهاد از جمله تدوین تعاریف یکپارچه توسط مرکز آمار ایران، پیوند اعتبارات حمایتی به شاخصهای استاندارد، ارتقای سطح راهبری به شورای عالی رفاه، لحاظ شاخص تبادل داده در ارزیابی سالیانه دستگاه‌ها (جشنواره شهید رجایی)، گام‌بندی شاخص‌ها و نظارت ذی‌نفع‌محور از طریق نظرسنجی مستقیم از زنان سرپرست خانوار ارائه داده است.

گزارش: مهتا صانعی