زنان عرشه تایتانیک؛ همزمانی تاسف‌بار سلفی زنان دیپلمات با شیون زنان جنوبی

در این میان، حضور همسران و خانواده مقامات سیاسی در برنامه‌های دیپلماتیک نیز مورد توجه قرار می‌شود؛ اینکه آنان بخشی از تصویر کشورند و می‌توانند در کنار دیپلماسی رسمی، وجهی نرم‌تر از مناسبات خارجی را نمایندگی کنند.

ایران در سال‌های اخیر، زنان دیپلمات در قامت سفیر و سخنگو داشته و دارد که در وزارت امور خارجه مشغول به کار بوده‌اند.

اما چالش پیش روی ما، تفاوت میان «زن دیپلمات» و «زنی است که به واسطه نسبت، یا بهتر بگوییم سرمایه خانوادگی، پای یک مقام سیاسی وارد دیپلماسی می‌شود».

این روزها، در حالی که گل‌واژه صحبت‌های رئیس جمهور همواره «نشد، نمی‌توانیم و نداریم» است، یک سؤال ساده پیش می‌آید: وقتی قرار است کسی با هزینه عمومی،

نماینده تصویری از یک کشور باشد، آیا نباید در برابر جامعه‌ای که هزینه این تصویرسازی را می‌پردازد نیز پاسخگو باشد؟ آن هم در شرایطی که پس از دو سال ریاضت اقتصادی از سوی دولت و همچنین در پی آثار جنگ تحمیلی اخیر، کشور با فشار اقتصادی و محدودیت منابع عمومی مواجه است.

در همین حال، شاهد آن هستیم که منابع دولتی برای سفرهای خانوادگی رئیس جمهور،

حتی با توجیهاتی همچون تقویت قدرت نرم، هزینه می‌شود؛ اما در ارائه تصویری متناسب با وضعیت واقعی ایران ناکام می‌ماند.

اینجاست که استعاره عرشه تایتانیک معنا پیدا می‌کند. در حالی که زنان جنوب ایران مشغول شیون برای عروسی خونین شامگاه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ بودند؛ مصیبت پیشکش آمریکای مورد علاقه دولت‌مردان برای مذاکره، فردای آن روز یعنی ۱۱ شهریور ۱۴۰۵، زهرا پزشکیان، فاطمه مهاجرانی و آرزو احمدوند، سه زن دوربینِ دولت چهاردهم، مشغول سلفی گرفتن در عرشه، یعنی «نمایشگاه خیریه انجمن دیپلماتیک بانوان»، بودند.

گفتیم انجمن دیپلماتیک بانوان؛ انجمنی که همسر عباس عراقچی ریاست آن را برعهده دارد و معمولاً در کنار وزیر امور خارجه دیده می‌شود؛ همانند زهرا پزشکیان که در تمام سفرهای دیپلماتیک و استانی و گاهی جلسات کاری پدر را همراهی می‌کند.

حالا اگر قرار باشد حضور ایشان را بخشی از دیپلماسی عمومی و قدرت نرم کشور بدانیم، باید پرسید مأموریت رسمی آنان چیست؟ چه تخصصی برای ایفای این نقش دارند؟ چه خروجی مشخصی از حضورشان حاصل می‌شود و اساساً چه نهادی عملکرد آنان را ارزیابی می‌کند؟

نمی‌توان کشور را در شرایط بحرانی دید و از مردم خواست هزینه‌های مادی و روحی آن را تحمل کنند، اما در ویترین، تصویری بی‌دغدغه از شکوه و آرامش به نمایش گذاشت.

قدرت نرم اگر از جامعه جدا شود، ممکن است تبدیل به نمایش نرم شود. همدلی و همدردی با مصیبت جنوب ایران و لغو برنامه‌های جانبی، کمترین انتظار و ساده‌ترین کار برای این زنان بود؛ کاری که متأسفانه در انجام آن شکست خوردند.

مرضیه انبری/مجله عصر ایرانیان