تکذیب آمار ۴۲ میلیون مجرد در ایران؛ عدد واقعی چند نفر است؟

تغییرات فرهنگی در جوامع مختلف دنیا و همینطور ایران عزیز، غیرقابل انکار است اما این تغییرات هرچقدر هم پرشتاب باشد در جامعه‌ای که نهاد خانواده سنتی‌ترین و اصیل‌ترین نهاد بوده است چنین آماری از مجردها را پدیدار نمی‌کند! بنابر مصاحبه‌ی صریح خانم دکتر مرضیه وحید دستجردی دبیر ستاد ملی جمعیت، در برنامه‌ی سلام خبرنگار شبکه‌ی خبر، پیرامون انتشار اخبار تشویش‌آفرین پیرامون نرخ مجردها در کشور گفت: «متأسفانه آمارهای متعددی منتشر می‌شود که صحیح نیستند؛ زیرا گاهی افرادی که هنوز به سن ازدواج نرسیده‌اند نیز در آمار مجردان محاسبه می‌شوند. برای نمونه، نمی‌توان افراد زیر ۲۰ سال را در آمار مجردان مورد نظر برای بررسی ازدواج وارد کرد؛ چراکه این گروه از یک نوزاد یک‌روزه تا یک نوجوان و جوان را شامل می‌شود»^[۱].

به طور دقیق‌تر و بنابر ارائه‌ی آمار خانم دکتر دستجردی، بر اساس آمار قطعی، ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار مرد مجرد ۲۰ تا ۵۴ساله در کشور داریم. همچنین تعداد زنان مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله، یعنی در سنین باروری، ۶ میلیون و ۹۲۰ هزار نفر است.  بنابراین مجموع این دو گروه، حدود ۱۴ میلیون نفر است و افرادی که پایین‌تر از این سنین هستند، در این آمار محاسبه نمی‌شوند. در سال ۱۴۰۰، تعداد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله که همسرشان فوت شده، حدود ۲۸۹ هزار نفر بوده است؛ در حالی که اگر همه زنان بالای ۱۵ سال، بدون تعیین سقف سنی، محاسبه شوند، تعداد زنان همسر فوت‌شده به حدود ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار نفر می‌رسد.

آنچه شگفت‌آور است این است که چرا با توجه به اهمیت آرامش روانی جامعه در شرایط جنگی کنونی برای گذار به سلامت از این پیچ تاریخی، آمارسازی‌ها وخبرسازی‌های غیر واقعی پیرامون نرخ مجردان در کشور چند وقت یکبار خبرساز می‌شوند؟ بدیهی است که یکی از پیشران‌های مهم و موثر در افزایش نرخ جمعیت، توجه دادن به اهمیت ازدواج و تشکیل خانواده است اما این امر در مسیری غیر از آمارسازی‌های رسانه‌ای گنجانده می‌شود. لازم به ذکر است که برچسب‌زنی‌های منبعث شده از قضاوت‌ها از جمله برچسب پرتکرار «تجرد قطعی» خود در راستای ایجاد ناامیدی جوانان به ازدواج عمل می‌کند. می‌توان چنین گفت که برچسب‌زنی بر پدیداری خود منجر به انگاره‌سازی‌های غیر مطلوب و در راستای تشدید آن پدیدار و پیچیده‌تر شدن مسئله‌ی مورد توجه می‌گردد.

لازم به ذکر است که شفاف سازی آمار و داده‌ها خود می‌تواند مانعی برای آمارسازی‌های اتفاق افتاده در فضای رسانه‌ای و ملتهب شدن فضای جامعه گردد. از سوی دیگر در میان دعوای داده‌های صحیح و ساختگی نیز علت‌های اصلی و ریشه‌ای بروز مسئله‌ها پنهان و مورد بی توجهی قرار نخواهند گرفت. لازم به ذکر است که آمار تجرد و تاهل بر جهت دهی فکری تصمیم سازان و تصمیم گیران در حکمرانی کشور موثر است. در نظام حکمرانی کشور مردم و خصوصا حلقه‌های میانی که میان عموم جامعه و تصمیم گیران قرار دارند بر حکمرانی فرهنگی-اجتماعی جامعه موثر هستند. به این جهت مطالبه‌ی شفاف‌سازی و ارائه‌ی گزارشات بروزرسانی شده پیرامون آمار مجردین و متاهلین در کشور امری طبیعی است. بالا و یا پایین بودن آمار مجردان سبب تغییرات قوانین و سیاستگذاری‌ها در سطح کلان، تغییرات در بودجه‌بندی و تخصیص منابع دولتی برای قوانین و سیاست‌های اجرایی خواهد شد. در صورت نادرست بودن آمار ارائه شده و یا سوگیری‌های نامعلوم امکان چیدمان راهبردهای سیاستی نادرست، اتلاف هزینه، اتلاف زمان، عدم شناسایی مسئله اصلی و گاه از دست دادن زمان طلایی جهت کنترل و یا رفع مسئله امکان پذیر است.

^[۱] . https://www.alef.ir/news/4050518065.html

صغری عاشوری