الگوهای زن در تاریخ؛ از مادرشاهی تا الگوی سوم در اسلام

مدیر گروه انجمن حقوق خانواده دانشگاه جامع انقلاب اسلامی در نقد الگوی دوم زن می‌گوید: این الگو نه‌تنها به تربیت فرزندان آسیب می‌زند؛ بلکه باعث می‌شود زنان به وسیله‌ای برای تأمین مالی تبدیل شوند و در نهایت به مشکلات اجتماعی و روحی دچار شوند.

به گزارش جهان بانو، در نشست علمی با موضوع «الگوهای رایج زن در جوامع» که به همت انجمن علمی حقوق خانواده دانشگاه جامع انقلاب اسلامی برگزار شد، دکتر فرزانه سریر، مدیر گروه حقوق خانواده، به بررسی تاریخچه و وضعیت زنان در جوامع مختلف پرداخت و با تأکید بر الگوی سوم، درخصوص نقش زنان در جامعه و چالش‌های آن‌ها صحبت کرد.

دکتر سریر در این نشست به تشریح سه الگوی رایج زن پرداخت و بر الگوی سوم که به طور خاص توسط رهبر معظم انقلاب مطرح شده است، تأکید کرد.

مدیر گروه انجمن حقوق خانواده دانشگاه جامع انقلاب اسلامی با اشاره به اینکه جوامع ابتدایی به‌صورت مادرشاهی اداره می‌شدند و زنان نقش غالبی داشتند، الگوهای رایج مربوط به زن را بیان کرد و گفت: از ابتدا تاکنون، الگوهای رایج زن به سه دسته تقسیم می‌شود؛ الگوی اول زن شرقی، الگوی دوم زن غربی و الگوی سوم که نوآوری رهبر انقلاب است.

او در ادامه صحبت‌های خود با ذکر چند مثال نقش و وضعیت زنان در الگوی اول یا همان الگوی شرقی در چندین کشور را بیان کرد.

فرزانه سریر در این‌باره به موضوع سهم‌الارث زنان در مصر باستان اشاره کرده و می‌گوید که در این کشور اگر زنی با مردی ازدواج می‌کرد، تمام دارایی مرد به زن منتقل می‌شد و سهم ارث دختران بیشتر از پسران بود. اما در مقابل در جامعه یونان و روم زنان به‌طورکلی از حق ارث محروم بودند. 

او همچنین گریزی به وضعیت زنان هند، چین، ژاپن می‌زند و می‌گوید که زنان در هند و چین نیز به شدت از حقوق خود محروم بودند و حتی در برخی موارد، حق حیات نداشتند و یا در ژاپن نیز آئین کنفوسیوس بر حقوق زنان تاثیر منفی داشته است چراکه در این فرهنگ زنان به عنوان دارایی مردان به شمار می‌رفتند.

این استاد دانشگاه در بخش بعدی صحبت‌های خود به چالش‌هایی که زنان در جوامع غربی و یا همان الگوی دوم زن با آن‌ روبرو هستند نیز اشاره کرد و گفت: الگوی دوم، زن را صرفاً متعلق به جامعه و کار خارج از منزل می‌داند و این باعث کاهش نقش تربیتی و خانوادگی او می‌شود.

وی در نقد الگوی دوم که زن را به‌عنوان موجودی صرفاً متعلق به جامعه و کار خارج از منزل معرفی می‌کند، گفت: این الگو نه‌تنها به تربیت فرزندان آسیب می‌زند؛ بلکه باعث می‌شود زنان به وسیله‌ای برای تأمین مالی تبدیل شوند و در نهایت به مشکلات اجتماعی و روحی دچار شوند.

مدیر گروه انجمن حقوق خانواده در پایان صحبت‌های خود با تأکید بر الگوی سوم زن گفت: این الگو به زنان اجازه می‌دهد هم به‌عنوان مادر و هم به‌عنوان یک فعال اجتماعی و اقتصادی در جامعه ایفای نقش کنند که نقش تربیتی زنان به‌عنوان مربی و پرورش‌دهنده نسل‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

او در این‌باره به تجارب تاریخی و موفقیت‌های اقتصادی زنان در تاریخ اسلام، به‌ویژه حضرت خدیجه(س) اشاره کرد و افزود: حضرت خدیجه(س)، تاجر زن عرب و اولین زنی که به اسلام ایمان آورد، نمونه‌ای بارز از توانمندی‌های زنان در عرصه اقتصادی است. او به دلیل تجارت و نقش اقتصادی‌اش، به‌عنوان یک شخصیت مؤثر در تاریخ اسلام شناخته می‌شود. 

دکتر سریر با اشاره به جایز بودن فعالیت اقتصادی برای زنان مسلمان ادامه داد و گفت: در حقیقت، حضرت رسول(ص) نیز به عنوان کارگزار حضرت خدیجه(س) در تجارت فعالیت می‌کردند و این نشان می‌دهد که کار و تجارت نه تنها برای مردان بلکه برای زنان نیز جایز و قابل احترام است.

این استاد دانشگاه در پایان تاکید کرد که اسلام ۱۴۰۰ سال پیش حقوق زنان را به رسمیت شناخته است و مسلمانان باید با آگاهی از این تاریخ، با تصورات نادرست درباره زنان در اسلام مقابله کنند‌.

این نشست فرصتی بود تا شرکت‌کنندگان به بررسی عمیق‌تری از تاریخ و نقش زنان در جوامع مختلف بپردازند و الگوهای زن در دنیای معاصر را بهتر درک کنند. 

در پایان این نشست دکتر سریر با دعوت از حاضران برای تأمل در تاریخ و وضعیت کنونی زنان، خواستار تلاش مشترک برای ارتقای حقوق و جایگاه زنان تمدن‌ساز در جامعه شد. 

گزارشگر: زهرا سعادت

تنظیم: فاطمه قلی‌زاده