از خواستگاری تا «مچ»؛ تغییر شیوه آشنایی در عصر شبکه‌های اجتماعی

روزی آشنایی برای ازدواج بیشتر از مسیر خانواده، فامیل، همسایه یا دوستان مشترک شکل می‌گرفت؛ بعد دانشگاه، محیط کار و گسترده‌تر شدن ارتباطات اجتماعی، دایره آشنایی را وسیع‌تر کرد و حالا شبکه‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌ها نیز به یکی از مسیرهای جدید آشنایی تبدیل شده‌اند. مسیری که اگرچه در بسیاری از کشورهای غربی به بخشی عادی از فرهنگ آشنایی تبدیل شده، در ایران همچنان میان سنت و ابزارهای جدید در حال شکل‌گیری است.

به گزارش ایسنا، به نقل از تابناک، شیوه آشنایی افراد با یکدیگر در طول زمان تغییر کرده است. زمانی خانواده‌ها نقش اصلی را در معرفی افراد به یکدیگر داشتند و معمولاً یک واسطه مورد اعتماد، زمینه آشنایی دو خانواده را فراهم می‌کرد. با گسترش دانشگاه، محیط‌های کاری و ارتباطات اجتماعی، این دایره گسترده‌تر شد و با ورود اینترنت، مرزهای جغرافیایی و اجتماعی آشنایی نیز تا حد زیادی کنار رفت.

امروز گاهی یک دایرکت، یک کامنت، دنبال کردن یک صفحه یا حتی «مچ» شدن در یک اپلیکیشن می‌تواند آغاز آشنایی دو نفر باشد. این تغییر البته در ایران با آنچه در کشورهای غربی اتفاق افتاده یکسان نیست.

آشنایی آنلاین در غرب؛ قرار یا ازدواج؟

بر اساس داده‌های مرکز پژوهش پیو، حدود سه نفر از هر ۱۰ بزرگسال آمریکایی اعلام کرده‌اند که دست‌کم یک بار از سایت یا اپلیکیشن دوست‌یابی استفاده کرده‌اند؛ این میزان در میان افراد ۱۸ تا ۲۹ ساله به ۵۳ درصد می‌رسد. در چنین فضایی، آشنایی آنلاین دیگر اتفاقی عجیب محسوب نمی‌شود و می‌تواند یکی از مسیرهای معمول برای پیدا کردن شریک عاطفی باشد.

با این حال، مفهوم «دیت» در فرهنگ غربی الزاماً به معنای جست‌وجوی همسر نیست. دو نفر ممکن است برای شناخت بیشتر، قرار بگذارند و در ادامه درباره آینده رابطه تصمیم بگیرند؛ در حالی که در ایران، حتی زمانی که فناوری در قالب سایت‌ها و پلتفرم‌های همسریابی وارد این حوزه شده، معمولاً هدف نهایی «ازدواج و تشکیل خانواده» تعریف شده است.

به همین دلیل، فضای مجازی در ایران الزاماً به معنای کنار رفتن الگوی سنتی نیست. ممکن است آشنایی از یک صفحه اینستاگرامی آغاز شود، گفت‌وگو در یک پیام‌رسان ادامه پیدا کند و در صورت جدی شدن رابطه، خانواده‌ها نیز وارد فرایند آشنایی شوند.

وقتی انتخاب از چند نفر به صدها نفر رسید

یکی از مهم‌ترین تغییرات عصر شبکه‌های اجتماعی، افزایش چشمگیر گزینه‌های پیش روی افراد است. در گذشته، دایره آشنایی افراد بیشتر به خانواده، دوستان، دانشگاه، محل کار و محله محدود می‌شد؛ اما امروز با چند حرکت روی صفحه تلفن همراه می‌توان با افرادی آشنا شد که شاید هیچ ارتباطی با محیط واقعی زندگی فرد نداشته باشند.

افزایش انتخاب‌ها در نگاه اول می‌تواند فرصت بیشتری برای پیدا کردن فردی متناسب با سلیقه و سبک زندگی ایجاد کند، اما انتخاب بیشتر الزاماً به معنای انتخاب بهتر نیست.

بر اساس داده‌های منتشرشده در این گزارش، ۳۷ درصد کاربران سایت‌ها و اپلیکیشن‌های دوست‌یابی در آمریکا گفته‌اند که زیاد بودن گزینه‌ها گاهی انتخاب را برای آنها دشوار می‌کند. در چنین شرایطی، «سوایپ» کردن میان افراد می‌تواند انتخاب شریک عاطفی را به فرایندی شبیه انتخاب از میان یک فهرست تبدیل کند؛ فردی را می‌بینیم، می‌پسندیم یا رد می‌کنیم و بلافاصله سراغ گزینه بعدی می‌رویم.

در این میان، مسئله فقط تغییر ابزار نیست؛ بلکه شیوه نگاه کردن به رابطه و انتخاب شریک زندگی نیز می‌تواند تحت تأثیر این ابزارها قرار گیرد.

آیا الگوریتم می‌تواند عشق را پیش‌بینی کند؟

اپلیکیشن‌های دوست‌یابی تلاش می‌کنند با استفاده از اطلاعات کاربران، افرادی را که از نظر سن، محل زندگی، علایق و برخی ویژگی‌های دیگر به یکدیگر نزدیک‌ترند، پیشنهاد دهند؛ اما رابطه انسانی را نمی‌توان به مجموعه‌ای از داده‌ها و شاخص‌های سازگاری تقلیل داد.

در پژوهش مرکز پیو، تنها ۲۱ درصد شرکت‌کنندگان معتقد بودند الگوریتم می‌تواند تشخیص دهد که آیا دو نفر در نهایت عاشق یکدیگر خواهند شد یا نه.

ممکن است دو نفر بر اساس داده‌های یک اپلیکیشن کاملاً سازگار به نظر برسند، اما در نخستین گفت‌وگوی حضوری هیچ نقطه اشتراکی پیدا نکنند. در مقابل، ممکن است دو نفر که روی کاغذ شباهت چندانی ندارند، در زندگی واقعی ارتباط عمیق و موفقی برقرار کنند.

نه ترس از آشنایی آنلاین، نه تقدیس آن

آشنایی در فضای مجازی را نمی‌توان به‌طور مطلق خطرناک یا راه‌حلی قطعی برای پیدا کردن شریک زندگی دانست. این شیوه می‌تواند دایره ارتباطات افراد را گسترده‌تر کند و برای کسانی که در محیط واقعی فرصت‌های محدودی برای آشنایی دارند، امکان‌های تازه‌ای ایجاد کند.

اما تصویر مجازی افراد الزاماً با واقعیت آنها یکسان نیست. عکس‌ها ممکن است قدیمی باشند، اطلاعات می‌تواند ناقص باشد و هر فرد این امکان را دارد که در فضای مجازی بهترین تصویر ممکن از خود را ارائه دهد.

حتی در آمریکا که آشنایی آنلاین رواج بیشتری دارد، تجربه کاربران یکسان نیست؛ ۵۳ درصد کاربران این سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها تجربه خود را مثبت و ۴۶ درصد تجربه‌شان را منفی توصیف کرده‌اند.

از این رو، در صورت انتخاب این مسیر، شناخت تدریجی، پرهیز از عجله، خودداری از ارائه زودهنگام اطلاعات شخصی و مالی و خارج کردن رابطه از فضای صرفاً مجازی اهمیت دارد. اگر یک آشنایی قرار است به رابطه‌ای جدی و در نهایت ازدواج منجر شود، شناخت واقعی باید در دنیای واقعی نیز شکل بگیرد.

آینده؛ ترکیبی از سنت و فناوری

به نظر نمی‌رسد در ایران خانواده و خواستگاری به یکباره جای خود را به اپلیکیشن‌ها بدهند؛ همان‌طور که نمی‌توان ورود فناوری به فرهنگ آشنایی را نیز نادیده گرفت. احتمالاً مسیر آینده ترکیبی از هر دو خواهد بود؛ آشنایی ممکن است از شبکه اجتماعی آغاز شود، در پیام‌رسان ادامه پیدا کند، به دیدار حضوری برسد و در صورت جدی شدن، خانواده‌ها نیز وارد ماجرا شوند.

در نهایت، آنچه تغییر کرده بیشتر «مسیر رسیدن آدم‌ها به یکدیگر» است تا نیاز انسان به ارتباط، محبت و تشکیل خانواده. ممکن است روزی بگوییم «فلانی را خانواده معرفی کرد»، روز دیگر «در دانشگاه با هم آشنا شدیم» و امروز «در اینستاگرام دیدمش» یا «در یک اپلیکیشن با هم مچ شدیم».

فناوری می‌تواند فاصله میان دو نفر را کمتر کند، اما همچنان نمی‌تواند جای شناخت عمیق و تجربه واقعی زندگی مشترک را بگیرد.
خبرگزاری ایسنا

عکس: تولید تصویر با هوش مصنوعی